เชื้อนิวโมคอคคัส (Streptococcus pneumoniae) เป็นแบคทีเรียที่พบได้บ่อยในโพรงจมูกและลำคอของคนทั่วไปโดยไม่มีอาการ แต่ในบางคน โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เชื้ออาจลุกลามและก่อโรครุนแรงได้ วัคซีนปอดอักเสบจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการป้องกันโรคที่อาจอันตรายถึงชีวิตเหล่านี้
เชื้อนิวโมคอคคัสก่อโรคอะไรได้บ้าง
เชื้อนี้สามารถก่อโรคได้หลายระดับ ตั้งแต่ติดเชื้อในหูชั้นกลางและไซนัส ไปจนถึงโรครุนแรงที่เรียกรวมว่า IPD (Invasive Pneumococcal Disease) ซึ่งหมายถึงการติดเชื้อในตำแหน่งที่ปกติควรปลอดเชื้อ ได้แก่
- ปอดบวม (ปอดอักเสบ) ที่อาจรุนแรงจนต้องนอนโรงพยาบาล
- การติดเชื้อในกระแสเลือด (ภาวะติดเชื้อในเลือด) ที่อันตรายถึงชีวิต
- เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ซึ่งอาจทิ้งภาวะแทรกซ้อนระยะยาว
วัคซีนช่วยอะไร
วัคซีนปอดอักเสบช่วยลดความเสี่ยงของโรครุนแรงจากเชื้อนิวโมคอคคัส ลดอัตราการนอนโรงพยาบาลและภาวะแทรกซ้อน โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว ที่หากติดเชื้อแล้วมักมีอาการหนักกว่าคนทั่วไป
กลุ่มเสี่ยงสูงที่ควรฉีด
- เด็กเล็กอายุต่ำกว่า 2 ปี ที่ภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่
- ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป
- ผู้มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ โรคปอด โรคไต โรคตับ
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้ที่ไม่มีม้าม/ม้ามทำงานบกพร่อง
วัคซีนปอดอักเสบมีกี่ชนิด
วัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัสที่ใช้กันมี 2 กลุ่มหลัก ซึ่งครอบคลุมสายพันธุ์และเหมาะกับแต่ละกลุ่มอายุต่างกัน
- ชนิดคอนจูเกต (PCV) กระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดีและใช้ได้ตั้งแต่เด็กเล็ก เป็นวัคซีนหลักในเด็กและแนะนำในผู้ใหญ่กลุ่มเสี่ยงหลายกรณี
- ชนิดโพลีแซ็กคาไรด์ (PPSV23) ครอบคลุมสายพันธุ์ได้กว้าง มักใช้ในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ บางครั้งใช้ร่วมกับ PCV ตามลำดับที่แพทย์กำหนด
การเลือกชนิด ลำดับ และระยะห่างของการฉีดขึ้นกับอายุและโรคประจำตัวของแต่ละคน จึงควรให้แพทย์ประเมินเพื่อวางแผนการฉีดที่เหมาะสมที่สุด
ที่คลินิกแพทย์อภิเดชให้บริการวัคซีนโดยแพทย์ และเก็บวัคซีนในระบบควบคุมอุณหภูมิมาตรฐานเทียบเท่าโรงพยาบาล เพื่อให้วัคซีนคงประสิทธิภาพและปลอดภัย พร้อมประเมินว่าคุณหรือคนในครอบครัวควรฉีดชนิดใดและเมื่อไหร่
สัญญาณปอดบวมรุนแรง ควรพบแพทย์ทันที
- หายใจเร็ว หอบเหนื่อย หรือหายใจลำบาก
- ไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับไอมีเสมหะ
- เจ็บหน้าอกเวลาหายใจหรือไอ
- ซึม สับสน ปลุกตื่นยาก หรือปากเขียว เล็บเขียว