ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมรูปคล้ายผีเสื้อที่อยู่บริเวณด้านหน้าลำคอ ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ที่ควบคุม เมตาบอลิซึม หรืออัตราการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย ฮอร์โมนนี้ส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ ระบบประสาท อุณหภูมิร่างกาย น้ำหนัก และอารมณ์ เมื่อต่อมทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะมากหรือน้อยเกินไป ก็แสดงอาการได้หลากหลายทั่วทั้งร่างกาย
ไทรอยด์เป็นพิษ (ทำงานมากเกินไป)
เกิดเมื่อต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนมากเกินไป ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานเร็วผิดปกติ อาการที่พบบ่อย ได้แก่
- ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว หรือเต้นผิดจังหวะ
- น้ำหนักลดทั้งที่กินได้ปกติหรือกินมากขึ้น
- มือสั่น เหงื่อออกง่าย ขี้ร้อน ทนอากาศร้อนไม่ได้
- หงุดหงิด นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย และอาจมีตาโปนหรือคอพอก
ไทรอยด์ทำงานน้อย (ต่ำเกินไป)
เกิดเมื่อต่อมสร้างฮอร์โมนได้น้อยกว่าที่ร่างกายต้องการ ทำให้ระบบเผาผลาญช้าลง อาการมักค่อยเป็นค่อยไปจนบางครั้งสังเกตได้ยาก
- อ่อนเพลีย เชื่องช้า ง่วงนอนมาก ไม่มีแรง
- น้ำหนักขึ้นง่าย ทั้งที่ไม่ได้กินมากขึ้น
- ขี้หนาว ทนอากาศเย็นไม่ได้ ผิวแห้ง ผมร่วง
- ท้องผูก ความจำหรือสมาธิลดลง และอาจมีอารมณ์ซึมเศร้า
ตรวจง่ายด้วยการเจาะเลือด
อาการของโรคไทรอยด์มักคล้ายกับภาวะอื่นจนเข้าใจผิดได้ การตรวจที่แม่นยำคือการเจาะเลือดดูระดับฮอร์โมนไทรอยด์และ TSH ซึ่งบอกได้ชัดว่าต่อมทำงานมากหรือน้อยเกินไป หากมีอาการน่าสงสัย การตรวจเลือดเพียงครั้งเดียวก็ช่วยให้รู้คำตอบและวางแผนดูแลได้
การตรวจและการรักษา
เมื่อสงสัยโรคไทรอยด์ แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกายบริเวณลำคอ และเจาะเลือดดูระดับฮอร์โมน ในบางกรณีอาจส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น อัลตร้าซาวด์ต่อมไทรอยด์ เพื่อดูลักษณะของต่อมและก้อนที่อาจพบ การรักษาจะแตกต่างกันตามชนิดและสาเหตุ และควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
- ไทรอยด์เป็นพิษ มักรักษาด้วยยา และวิธีอื่นตามที่แพทย์พิจารณา
- ไทรอยด์ทำงานน้อย มักให้กินฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน
- กินยาตามแพทย์สั่งสม่ำเสมอ ไม่ปรับขนาดหรือหยุดยาเอง
- เจาะเลือดติดตามระดับฮอร์โมนตามนัด เพื่อปรับการรักษาให้เหมาะสม
- สังเกตอาการที่เปลี่ยนไป และแจ้งแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ
ที่ คลินิกแพทย์อภิเดช ดูแลโดยแพทย์ มีบริการตรวจสุขภาพ เจาะเลือดตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ และติดตามอาการ ช่วยประเมินและวินิจฉัยภาวะของต่อมไทรอยด์ พร้อมวางแผนการดูแลรักษาที่เหมาะกับแต่ละคน
สัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์
- ใจสั่นรุนแรง หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก
- คลำได้ก้อนที่คอที่โตเร็ว กลืนลำบาก หรือเสียงแหบผิดปกติ
- อ่อนเพลียมาก ซึมลง สับสน หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว
- มีไข้สูง ใจสั่นมาก ร่วมกับกระวนกระวายผิดปกติในผู้ที่เป็นไทรอยด์เป็นพิษ
